Ο Νέος Ναός

Η πόλη των Πατρών ευλαβούμενη τον ένδοξο Πολιούχο της και επιθυμούσα αν ανεγείρη προς τιμήν Του ένα Ναό σε μέγεθος αντάξιο της μεγαλοσύνης του Πρωτόκλητου των Αποστόλων, από τις αρχές του αιώνος μας, και συγκεκριμένως το έτος 1902, προεκήρυξε διεθνή διαγωνισμό για την εκπόνηση του αρχιτεκτονικού σχεδίου. Τα εκπονηθέντα σχέδια υπεβλήθησαν υπό την κρίση της Ακαδημίας Καλών Τεχνών του Βερολίνου, η οποία πρόεκρινε το σχέδιο του Γάλλου αρχιτέκτονος Αιμιλίου Ρομπέρ.

Πριν όμως ακόμη θεμελιωθή ο Ναός, άρχισαν αντιδράσεις και υπήρξε σφοδρή κριτική κατά του ευφαντάστου και αληθώς επιβλητικού αυτού σχεδίου, διότι εθεωρήθη ότι δεν ανταποκρίνεται στην ορθόδοξη βυζαντινή παράδοση. Ήταν ευνόητο άλλωστε, ο εκπονήσας το σχέδιο Γάλλος μηχανικός να είναι επηρεασμένος από την Δυτική παράδοση.

Κεντρικό Κλίτος Νέου Ι. Ναού.

Κεντρικό Κλίτος Νέου Ι. Ναού.

Ο νέος Ναός του Αγίου εθεμελιώθη την 1.6.1908 υπό του βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Α’ με μεγάλη επισημότητα και άρχισε η οικοδόμησή του με βραδύτατο ρυθμόμ εν μέσω αντιδράσεων λόγω του διαμφισβητουμένου ρυθμού, αλλά και εξ αιτίας των πολεμικών περιπετειών του Έθνους που επηκολούθησαν. Η έλλειψις των οικονομικών μέσων φαίνεται ότι συντέλεσε και αυτή στη μεγάλη καθυστέρηση του τολμηρού έργου χωρίς όμως τούτο να σημαίνη ότι η πόλη μας επωμίσθη ένα έργο ανώτερο των δυνάμεών της, ακόμη και υπό τα τότε πληθυσμιακά δεδομένα. Συνέπεια των εκτεθέντων λόγων η ανύψωση του κεντρικού θόλου άρχισε μόλις το 1934. Μέχρι και των αρχών της δεκαετίας του 1960 υπήρχε μόνον ο ογκωδέστερος κεντρικός θόλος, που ήταν ορατός από την απέναντι ακτή του Πατραϊκού κόλπου.

Το έτος 1955 με νόμον της Πολιτείας και πρωτοβουλία του αοιδίμου Μητροπολίτου Πατρών Θεοκλήτου εθεσπίσθη δια τους κατοίκους των Πατρών ένα μικρό ειδικό τέλος απί της καταναλώσεως του ηλεκτρικού ρεύματος 10 δραχμών και ούτω κατέστη δυνατή η συνέχιση της ανεγέρσεως με σχετικώς ταχύτερο ρυθμό. Εν τω μεταξύ είχε τροποποιηθή το αρχικό αρχιτεκτονικό σχέδιο του Ρομπέρ ουσιωδώς, υπό του ειδικού «ναοδόμου» αρχιτέκτονος Γεωργ. Νομικού ώστε να προσαρμοσθή στη βυζαντινή παράδοση. Οι αλλαγές αυτές, όπως αναποφεύκτως συμβαίνει, έχουν επιπτώσεις και στη γενική αισθητική εμφάνιση του έργου και στην ακουστική, πράγμα που πιθανώς συνέβη και εν προκειμένω.

Ο Ναός ενεκαινιάσθη μεγαλοπρεπώς την 26η Σεπτεμβρίου 1974 (10 ακριβώς χρόνια μετά την ανακομιδή της τιμίας κάρας του Αποστόλου το 1964) και 66 ολόκληρα χρόνια μετά την αρχική θεμελίωση από τον Σεβ. Μητροπολίτην Πατρών κ. Νικόδημον, προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Σεραφείμ και συλλειτουργούντων 30 Αρχιερέων, καθώς και εκπροσώπων των Πατριαρχείων, όπως αναφέρει και η εντοιχισθείσα ύπερθεν του αριστερού (για τον εισερχόμενο) Επιτροπικού του Ναού αναμνηστική πλάκα. Ο εγκαινιασμός συνετέλεσε ώστε να επιταχυνθή δραστηρίως και εργωδώς η ολοκλήρωση του Ναού και έγιναν ουσιώδεις συμπληρώσεις στον εσωτερικό κυρίως διάκοσμο με επιστέγασμα την αγιογράφηση του Ναού από τον αγιογράφο κ. Ιωάννη Καρούσο. Υπολείπεται μικρό μόνο μέρος εισέτι, το πρόσθιον τμήμα και τα πλάγια κλίτη για την αποπεράτωση της αγιογραφήσεως.

Από πλευράς χωρητικότητος είναι ο μεγαλύτερος , καθ’ όσον γνωρίζουμε, Ναός της Ελλάδος. Ο καταμετρήσας αυτόν Επίτροπος του ναού Πολ. Μηχανικός κ. Ανδρ. Λαμπρόπουλος εύρε ότι έχει εσωτερικώς εμβαδόν 1405,55 τετρ. μέτρα ο κυρίως ναός και 385 τ.μ. ο γυναικωνίτης, ήτοι συνολικώς 1.791,55 τ.μ.
Τούτο σημαίνει ότι εις περιπτώσεις αθρόας συρροής πιστών ο ναός ημπορεί να χωρέση άνω των 7.000 ατόμων, υπολογιζομένων 4 ατόμων ανά τετραγωνικό μέτρο. Το εμβαδόν του παλαιού ναού είναι 568,75 τ.μ.

Ο Άγιος Ανδρέας. Φορητή εικόνα παλαιού Ι. Ναού.

Ο Άγιος Ανδρέας. Φορητή εικόνα παλαιού Ι. Ναού.