Η Πηγή

Δεξιά γι’ αυτόν που εισέρχεται στον Παλαιό Ναό και εν επαφή προς αυτόν υπάρχει πηγή μέσα σε θολωτό άντρο, στην οποία κατέρχεται κανείς με 11 σκαλοπάτια. Η πηγή είναι αρχαιοτάτη και εχρησίμευε, όπως ελέχθη, ως πηγή του μαντείου της Δήμητρος. Αυτό υπενθυμίζει η μαρμάρινη πλάκα με επίγραμμα, επάνω ακριβώς από την είσοδο σε μια προσπάθεια να αποδοθή σε δακτυλικό εξάμετρο: «Νημερτές το δ’ ύδωρ / Δημήτερος ήν ποτε νούσοις / Ένθα παγείς ξύλω Ανδρέας / Πάτρας αμφιβέβηκε (Ιαματικό είναι τούτο το νερό που κάποτε της θεάς Δήμητρας ήταν, όπου ο Ανδρέας σε ξύλο προσηλώθηκε και προστατεύει την Πάτρα)».

Η πλάκα αυτή είναι αντίγραφο της χαμένης αρχικής και το επίγραμμα αποδίδεται στον Αρχιεπίσκοπο Παλαιών Πατρών Γερμανό, δεν αποκλείεται όμως να είναι παλαιότερο. Εντός του σπηλαίου στο τέρμα της κλίμακας και προ της πηγής έχει τώρα τοποθετηθή εξαίρετης τέχνης εικόνα του Αγίου που έχει δωρηθή (και ασφαλώς αγιογραφηθή) το 1924 από Καυσοκαλυβίτη μοναχό.

Σήμερα το νερό της πηγής είναι «αγίασμα» και προσφέρεται προς βοήθειαν των αρυομένων και εις ίασιν νοσημάτων. Σώζεται μάλιστα παλαιά δοξασία, σύμφωνα με την οποία, όποιος πιή από το νερό της πηγής αυτής, θα ξανάρθη να πιή και πάλι. Ακριβώς κάτω από τη μαρμάρινη πλάκα με το επίγραμμα υπάρχει η γνωστή καρκινική επιγραφή: «Νίψον ανομήματα, μη μόναν όψιν», δια να τονίζεται ότι το νερό προσφέρεται ως αγίασμα, και όχι μόνο προς εξωτερικήν νίψιν αλλά και ψυχικήν (κάθαρσιν «ανομημάτων»).

Σημ. Οι ιστορικές πληροφορίες που εκτίθενται ανωτέρω έχουν κατά βάσιν αντληθή από το Ιστορικό Λεξικό των Πατρών του Κώστα Τριανταφύλλου (εκδ. Β’ 1980, εκδ. Γ’ 1996).

Ο Παντοκράτωρ και οι παραστάσεις του τρούλου του Νέου Ι.Ναού.

Ο Παντοκράτωρ και οι παραστάσεις των τεσσάρων σφαιρικών τριγώνων του τρούλου του Νέου Ι.Ναού.